Bij NEN 3140 wordt met geldigheid vaak drie verschillende dingen bedoeld: de geldigheid van een persoonsgebonden certificaat, de actuele schriftelijke aanwijzing door de werkgever en de vraag hoe lang een keuring van een arbeidsmiddel of installatie standhoudt. Die drie hebben niet dezelfde termijn. Een certificaat is in de praktijk vaak 3 jaar geldig, terwijl een NEN 3140-keuring meestal geen vaste standaardlooptijd heeft en risicogestuurd wordt ingepland. Doorslaggevend is of u alles kunt aantonen: datum, scope, NEN 3140 keuringsrapport en de opvolging van herstelpunten moeten nog actueel en verdedigbaar zijn. Meer achtergrond vindt u bij NEN 3140 inspectie.
Waar ‘geldigheid’ bij NEN 3140 precies over gaat
NEN 3140 is de norm voor veilig werken aan, met en in de nabijheid van bestaande laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. Bij de vraag naar geldigheid lopen meestal deze drie zaken door elkaar:
| Onderdeel | Wat wordt bedoeld? | Waarop berust de geldigheid? |
|---|---|---|
| Persoonscertificaat | Een opleidings- of examenbewijs voor aantoonbare kennis, bijvoorbeeld voor VOP-, VP- of keurmeestertaken. | De examendatum, het afgegeven certificaat en het bijbehorende reglement. In de praktijk is dat vaak 3 jaar. |
| Schriftelijke aanwijzing | De formele rol of bevoegdheid die een werkgever of diens vertegenwoordiger aan iemand toekent. | De werkgeversaanwijzing zelf en de actualiteit van taken, installatie, risico’s en verantwoordelijkheden. |
| Keuring of inspectie | De beoordeling van een arbeidsmiddel, vaste machine of bestaande elektrische installatie. | Een risicogestuurde inspectietermijn op basis van gebruik, omgeving, kans op schade en eerdere bevindingen. |
Zo lang is een NEN 3140-certificaat meestal geldig
Met een NEN 3140-certificaat wordt meestal een persoonsgebonden opleidings- of examenbewijs bedoeld, bijvoorbeeld voor VOP-, VP- of keurmeestertrainingen. In de praktijk is zo’n certificaat vaak 3 jaar geldig. Sommige aanbieders en reglementen hanteren breder 2 tot 3 jaar, dus het afgegeven certificaat of examenreglement blijft leidend. Die geldigheid zegt iets over aantoonbare kennis van een persoon, niet over de keurstatus van een arbeidsmiddel of installatie. Na afloop is meestal een herhalingstraining, opfrissing of herexamen nodig. En ook met een geldig certificaat geldt: als de taak een formele werkgeversaanwijzing vraagt, moet die aanwijzing eveneens actueel zijn.
Voor een NEN 3140-keuring geldt meestal geen vaste termijn
Voor een NEN 3140-keuring van een arbeidsmiddel, machine of installatie bestaat meestal geen universele geldigheidsduur die voor elk object hetzelfde is. De inspectiefrequentie wordt risicogestuurd bepaald. Daarbij tellen onder meer het soort object, de gebruiksintensiteit, de omgeving, wie het gebruikt, de kans op beschadiging en wat eerdere inspecties hebben laten zien. In een zware, vochtige of bouwmatige omgeving ligt een korter interval vaak meer voor de hand dan in een stabiele kantooromgeving met beperkt gebruik. Een keursticker zonder rapport is daarvoor niet genoeg. De gekozen termijn moet aantoonbaar passen bij de situatie. Daarom horen keuringsrapporten, onderhoudsplannen, herstel van afkeurpunten en herinspecties logisch aan te sluiten op de afgesproken frequentie.
Welke arbeidsmiddelen en installaties onder NEN 3140 vallen
Onder NEN 3140 vallen in de praktijk vaak de volgende objecten:
- Verplaatsbare elektrische arbeidsmiddelen, zoals handgereedschap, verlengsnoeren, kabelhaspels, laders, apparaten en andere verplaatsbare toestellen, vallen vaak onder een NEN 3140 keuring van arbeidsmiddelen.
- Vaste machines die elektrisch gevoed worden; de inspectie daarvan vraagt meestal een andere aanpak dan de keuring van losse arbeidsmiddelen.
- Bestaande elektrische installaties, waarbij de inspectie gericht is op veilig gebruik, beheer en onderhoud van de aanwezige situatie.
- Accugereedschap vraagt nuance: de lader valt duidelijk in scope, terwijl het gereedschap zelf vooral visueel en functioneel wordt beoordeeld.
Ook binnen de inspectiedienstverlening van Slegers Group kan NEN 3140 daarom betrekking hebben op arbeidsmiddelen, apparaten, vaste machines en elektrische installaties.
Wie mag inspecteren en wie bewaakt de geldigheid
Niet iedere elektricien mag automatisch NEN 3140-inspecties uitvoeren. Doorslaggevend is of de deskundigheid aantoonbaar is voor het type inspectie, inclusief kennis van de norm, de meetmethode en de beoordeling van bevindingen. Daarnaast speelt de schriftelijke aanwijzing door of namens de werkgever een rol. Een VOP heeft een andere taak en bevoegdheid dan een VP, en bij installaties kan ook de installatieverantwoordelijke betrokken zijn bij de organisatie van veilig werken en inspecteren. De werkgever blijft verantwoordelijk voor periodieke controle, vastlegging, opvolging van gebreken, de beoordeling van wanneer een NEN 3140 keuring verplicht is en de keuze tussen een interne of externe keurmeester. Uitbesteden is logisch als eigen expertise ontbreekt, meetmiddelen niet beschikbaar zijn, objectieve rapportage gewenst is of grotere aantallen inspecties moeten worden uitgevoerd.
NEN 3140 en NEN 1010: het verschil dat vaak voor verwarring zorgt
NEN 1010 en NEN 3140 worden vaak in één adem genoemd, maar ze beantwoorden een andere vraag.
| Norm | Hoofdfocus | Waarom dit uitmaakt voor geldigheid |
|---|---|---|
| NEN 1010 | Ontwerp, aanleg en uitbreiding van elektrische installaties. | Gaat vooral over hoe een nieuwe of gewijzigde installatie veilig wordt ontworpen en opgeleverd, niet over de periodieke keurtermijn van bestaand gebruik. |
| NEN 3140 | Veilig gebruik, beheer, onderhoud en inspectie van bestaande laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. | Gaat juist over de beoordeling van bestaande situaties en de onderbouwing van periodieke inspecties. |
Daarom is een opleverinspectie volgens NEN 1010 iets anders dan periodieke keuringen volgens NEN 3140. Wie deze normen vaak door elkaar haalt, doet er goed aan ook te kijken naar het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140 en naar een NEN 3140 inspectie van elektrische installaties.
Zo controleert u of een certificaat of keuring nog actueel is
Wilt u snel beoordelen of iets nog actueel is, loop dan deze punten na:
- Controleer de certificaatdatum en het geldende examen- of cursusreglement.
- Bekijk de scope van het document: gaat het om persoonskennis, een werkgeversaanwijzing of een objectkeuring?
- Check of de schriftelijke aanwijzing door de werkgever nog actueel is voor de huidige taken.
- Kijk naar de laatste keuringsdatum en het meest recente rapport, niet alleen naar een sticker of label.
- Beoordeel of installatie, machinepark, gebruiksomgeving of belasting sinds de vorige beoordeling is veranderd.
- Neem afkeurpunten, storingen, schade en incidenten mee; die wegen zwaarder dan een oude standaardplanning.
Bij twijfel is het verstandig de actuele status opnieuw te laten beoordelen en vast te laten leggen door een NEN 3140 keurmeester, bijvoorbeeld via herinspectie.