Gereedschap keuren is niet voor ieder type gereedschap via één vaste jaarlijkse wettelijke plicht geregeld. Je bent als werkgever wel verplicht om veilige arbeidsmiddelen beschikbaar te stellen en de veiligheid aantoonbaar te bewaken. Is elektrisch gereedschap door gebruik, slijtage of de werkomgeving mogelijk onveilig geworden? Dan moet je het laten controleren door een deskundige. Een inspectie volgens NEN 3140 is hiervoor een veelgebruikte en praktische werkwijze.
Wat zegt de wet over gereedschap keuren?
De Arbowet en het Arbobesluit verplichten je om werknemers veilig te laten werken. Daar horen veilige machines, installaties en arbeidsmiddelen bij. Onder arbeidsmiddelen vallen onder meer elektrisch handgereedschap, verlengsnoeren, kabelhaspels, laders, machines en werkplaatsapparatuur.
De wet schrijft niet voor dat elk stuk gereedschap altijd exact jaarlijks gekeurd moet worden. Wel moet je arbeidsmiddelen periodiek laten controleren wanneer slijtage, veroudering of invloeden van buitenaf de veiligheid kunnen verslechteren. Ook kan een controle nodig zijn na installatie, verplaatsing, reparatie of een beschadiging.
Je moet bovendien kunnen aantonen dat je passende maatregelen neemt. Een actuele inventaris, inspectierapport en duidelijke registratie helpen je hierbij. Zo heb je inzicht in de veiligheidsstatus van je materieel en kun je bij controle laten zien dat je je zorgplicht serieus neemt.
Is een keuring van elektrisch gereedschap verplicht?
Een keuring van elektrisch gereedschap is in de praktijk vaak noodzakelijk om aan je zorgplicht te voldoen. Elektrische arbeidsmiddelen kunnen risico’s veroorzaken door beschadigde kabels, losse stekkers, defecte behuizingen, vocht, slijtage of gebrekkelijke aarding. Vooral op locaties waar gereedschap intensief wordt gebruikt, vervoerd of blootstaat aan stof en vocht, neemt dat risico toe.
De NEN 3140-norm geeft een erkende werkwijze voor het veilig beheren, inspecteren en keuren van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen. Een NEN 3140-keuring voor elektrisch gereedschap is geen wet op zichzelf, maar werken volgens deze norm is een goede manier om invulling te geven aan de wettelijke verplichting om elektrische arbeidsmiddelen veilig te houden.
Wanneer moet je gereedschap laten keuren?
De juiste keuringsfrequentie hangt af van het risico. Je bepaalt die op basis van het type gereedschap, de gebruiksintensiteit, de werkomgeving en de instructies van de fabrikant. Een jaarlijkse inspectie is voor veel elektrische arbeidsmiddelen een gangbaar uitgangspunt, maar is niet in iedere situatie automatisch voldoende of noodzakelijk.
-
Laat gereedschap controleren vóór eerste gebruik als een veilige werking afhankelijk is van correcte installatie of montage.
-
Plan periodieke inspecties voor gereedschap dat vaak wordt gebruikt of op wisselende locaties aanwezig is.
-
Verkort het interval bij gebruik op bouwplaatsen, in werkplaatsen, vochtige ruimtes of stoffige omgevingen.
-
Voer een extra keuring uit na een val, beschadiging, reparatie, langdurige opslag of een vermoeden van een defect.
-
Laat gebruikers vóór gebruik altijd zelf een visuele controle uitvoeren.
Wat wordt gecontroleerd bij een NEN 3140-inspectie?
Bij een inspectie van elektrische arbeidsmiddelen wordt eerst vastgesteld welke middelen aanwezig zijn. Vervolgens controleert de inspecteur onder meer de behuizing, kabels, stekkers, trekontlasting, schakelaars en beveiligingen. Ook wordt beoordeeld of het gereedschap schoon, compleet en mechanisch in goede staat is.
Waar nodig worden metingen en functionele controles uitgevoerd. De exacte controles verschillen per type arbeidsmiddel. Na afloop leg je de resultaten vast in een inspectierapport. Goedgekeurde middelen blijven aantoonbaar in gebruik, terwijl afgekeurd gereedschap direct uit gebruik moet worden genomen totdat het veilig is gerepareerd en opnieuw is gecontroleerd.
Wie mag gereedschap keuren?
Je mag gereedschap laten keuren door een deskundig persoon. Die persoon moet voldoende kennis hebben van elektrische veiligheid, de relevante inspectiemethode, de risico’s van het arbeidsmiddel en het gebruik van eventuele meetapparatuur. De deskundigheid moet aansluiten bij de werkzaamheden die worden uitgevoerd.
Je kunt een eigen, aantoonbaar opgeleide medewerker inzetten of de keuring uitbesteden aan een gespecialiseerde inspectiepartij. Uitbesteden is vooral praktisch wanneer je zekerheid wilt over een onafhankelijke beoordeling, een complete administratie en duidelijke rapportage van eventuele gebreken.
Gereedschapskeuring aantoonbaar regelen
Een goede administratie voorkomt dat keuringen worden vergeten en maakt het eenvoudiger om risico’s op tijd op te volgen. Leg per arbeidsmiddel minimaal de identificatie, inspectiedatum, bevindingen, eventuele afkeur en de volgende geplande inspectie vast. Zo krijg je overzicht over gereedschap in bijvoorbeeld een werkplaats, magazijn, showroom of op projectlocaties.
Slegers Totaal Inspectie voert NEN 3140-inspecties uit voor elektrische arbeidsmiddelen en installaties. Daarbij kunnen arbeidsmiddelen worden geïnventariseerd, voorzien van identificatiecodes en gecontroleerd volgens de NEN 3140-norm. Je ontvangt heldere rapportages en praktisch advies over noodzakelijke vervolgmaatregelen. Bekijk ook onze inspectiediensten voor andere arbeidsmiddelen. Dit biedt bedrijven in onder meer de Brainport-regio, Eindhoven, Den Bosch, Tilburg, Venlo en Weert een betrouwbare basis voor veilig werken.
Veelgestelde vragen over gereedschap keuren
Wat is de boete voor niet gekeurd gereedschap?
Er is geen vaste boete die alleen gekoppeld is aan een ontbrekende gereedschapskeuring. De Nederlandse Arbeidsinspectie beoordeelt of je veilige arbeidsmiddelen beschikbaar stelt en je zorgplicht nakomt. Bij onveilige situaties kan handhaving volgen. Bij een ongeval kunnen daarnaast aansprakelijkheid, stillegging en problemen met verzekeringsdekking ontstaan.
Welke keuringen zijn wettelijk verplicht?
Voor sommige arbeidsmiddelen, zoals bepaalde hijs- en hefmiddelen, drukapparatuur en specifieke installaties, gelden concrete wettelijke keuringsregels. Voor algemeen elektrisch gereedschap geldt vooral dat je de veiligheid periodiek moet controleren wanneer die door gebruik of omstandigheden kan afnemen. Welke inspectie nodig is, hangt dus af van het arbeidsmiddel en het risico. Voor ladders en trappen is een NEN 2484-inspectie voor ladders en trappen relevant.
Is een NEN 3140-keuring verplicht?
NEN 3140 is niet rechtstreeks wettelijk verplicht voor elk elektrisch arbeidsmiddel. De norm biedt wel een duidelijke en breed toegepaste methode om elektrische veiligheid te organiseren en aan te tonen. Daarom kiezen veel bedrijven voor een NEN 3140-inspectie van hun gereedschap.
Wat doe je met afgekeurd gereedschap?
Neem afgekeurd gereedschap direct uit gebruik en voorkom dat medewerkers het alsnog pakken. Laat het repareren door een deskundige partij of vervang het. Gebruik het pas weer nadat is vastgesteld dat het opnieuw veilig is. Wil je hulp? Je kunt een keuring aanvragen.